klimatyzacja freon R22

Okres eksploatacji urządzeń
Na obszarze „starej” Unii Europejskiej proces zakazu wprowadzania na rynek nowych urządzeń zawierających czynniki HCFC rozpoczął się praktycznie od roku 2000 (uwzględnieniem niektórych wyjątków) i ostatecznie zakończył się w roku 2004

W Polsce, zaś zakaz ten obowiązuje od pierwszej połowy roku 2004 -kiedy to Polska przystąpiła do UE i automatycznie przyjęła unijne prawodawstwo m.in. Rozporządzenie (WE) nr 2037/2000, które zostało dodatkowo doprecyzowane przepisami krajowymi takimi jak Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową– (obecnie obowiązuje (WE) nr 1005/2009).
W przypadku niekorzystnym okres eksploatacji instalacji z czynnikiem R22, od daty zakupu do daty zakazu stosowania wszelkich czynników HCFC, może wynosić w Polsce nawet tylko 10 lat (do roku 2004 do końca 2014 roku)

Unia Europejska postawiła sobie ambitny cel bycia światowym liderem w wycofywaniu czynników grupy HCFC i plan ten będzie musiała realizować także Polska. Pociąga to za sobą konkretne koszty które będą zmuszeni ponieść końcowi użytkownicy.


Wyniki badań przeprowadzonych w roku 2009 sfinansowanych przez firmę DuPont, wykazały,  że około w 65% instalacji chłodniczych oraz klimatyzacyjnych, na dziewięciu kluczowych rynkach Unii Europejskiej (Wielka Brytania, Irlandia, Francja,Hiszpania, Włochy, Niemcy, Belgia, Holandia i Polska), nadal wykorzystuje się czynniki grupy HCFC, jako czynniki chłodnicze [3].

Według danych na przywołanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska [7]:

  • W Polsce obecnie według róźnych szacunków w instalacjachchłodniczych znajduje się około 5 000 ton czynnika R22.
  • W Polsce przed rokiem 2010 zapotrzebowanie na sprowadzany czynnik R22, na potrzeby serwisowe urządzeń, przekraczało 500 ton rocznie.


Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2037/2000 od 2010 r. pierwotne wodorochlorofluorowęglowodory nie mogą być już stosowane do konserwacji lub serwisowania istniejących urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych.
Aby zminimalizować ryzyko nielegalnego stosowania pierwotnych wodorochlorofluorowęglowodorów jako materiału poddanego recyklingowi lub zregenerowanego, do konserwacji lub serwisowania powinien być stosowany jedynie materiał zregenerowany lub poddany recyklingowi.
Odsprzedaż wodorochlorofluorowęglowodorów poddanych recyklingowi powinna być zakazana, a
wodorochlorofluorowęglowodory poddane recyklingowi powinny być stosowane wyłącznie, gdy zostały odzyskane z tego rodzaju urządzenia i tylko przez przedsiębiorstwo, które przeprowadziło lub zleciło odzysk. Ze względów dotyczących spójności wyłączenie to powinno mieć zastosowanie również do pomp cieplnych.
W istotnej części eksploatowanych w Polsce urządzeń i instalacji klimatyzacji zawierających czynniki z grupy HCFC (z uwagi na ich stosunkowo krótki okres eksploatacji oraz wysokie koszty inwestycyjne związane z zakupem nowego sprzętu) będzie przeprowadzana operacja przezbrojenia -retrofitu.

  • Z uwagi na ilość instalacji zawierających czynniki z grupy HCFC (głównie R22) oraz prawdopodobną niedostępność czynnika R22 można przypuszczać, że rynek w Polsce na usługi związane z przezbrajaniem instalacji będzie się dynamicznie rozwijał przez kilka najbliższych lat.

Obecnie dostępne  na rynku czynniko chłodnicze :

  • Czynniki ziębnicze stosowane jako zamienniki np. R22 wymagające zawsze całkowitej wymiany oleju mineralnego na olej syntetyczny
  • Czynniki przeznaczone do tzw. retrofitu uproszczonego stosowane jako zamienniki np. R22, zwykle nie wymagające wymiany oleju mineralnego na olej syntetyczny typu POE.

Większość firm instalacyjnych z uwagi na koszty i czas tego typu operacji stosuje jako zamienniki np. R22, czynniki zwykle nie wymagające wymiany oleju mineralnego na olej syntetyczny. Stosując jednak tego typu rozwiązanie często firmy idą na tzw. „skróty” stosując nieodpowiednie procedury przy przezbrajaniu instalacji (retroficie) i w konsekwencji popełniane są w takich przypadkach istotne błędy.
Brak przygotowania i rozpoznania instalacji.

  • Brak doświadczenia w tego typu działaniach.
  • Działanie rutynowe – „Tyle razy już się to udało to nie ma co się zastanawiać i w tym przypadku”
  • Niski budżet czyli trzeba to zrobić jak najtaniej = jak najszybciej i jak najprościej, w wyniku czego często nie dopełnia się nawet podstawowych czynności wymaganych przy przezbrajaniu instalacji klimatyzacji (retroficie).
  • Brak świadomości odpowiedzialności prawnej oraz oceny i analizy ryzyka w momencie przezbrojenia. Większość firm serwisowych mniej lub bardziej świadomie na podstawie umów lub zleceń w praktyce przejmuje całą odpowiedzialność za funkcjonowanie instalacji po przezbrojeniu. W momencie awarii po nieudanym retroficie lub znacznej różnicy wydajności ziębniczej, firma taka może w konsekwencji ponosić wszystkie koszty związane wymianą urządzeń, remontem itp. oraz postojem całej instalacji klimatyzacji.
  • Słaba na rynku polskim znajomość procedur i technologii zamiany czynników grupy HCFC (np. R22) na nowe czynniki zamienne. Omawiane technologie przezbrajania są wciąż nowością i znajomość zagroŜeń związanych z przezbrajaniem instalacji chłodniczych na naszym rynku jest słaba.
  • Informacje ogólnodostępne w języku polskim (np. czasopisma branżowe) najczęściej opisują prace związane z retrofitem jako bardzo proste i całkowicie rutynowe działania.
  • Brak lub trudności z dostępem do fachowej i merytorycznej informacji technicznej o zagrożeniach - materiały zawierające szczegółowe procedury techniczne oraz opisy zagrożeń związane z danym typem instalacji w większości są w źródłach obcojęzycznych (ograniczony dostęp do tego typu informacji w języku polskim).

Firma Danfoss w materiałach pt.: R22 Retrofit; Danfoss Commercial Compressors(dostępne m.in. w języku angielskim) rozróżnia cztery różne poziomy przeprowadzania operacji przezbrajania instalacji chłodniczych z R22 na nowe czynniki zamienne.
Zastąpienie czynnika (drop-in) - jest to procedura polegająca jedynie na wymianie czynnika ziębniczego np. R22 na nowy czynnik zamienny należący do grupy czynników współpracujących m.in. z olejami mineralnymi. Nie są wykonywane żadne dodatkowe czynności ani zmiany w instalacji chłodniczej, poza jej nowym oznakowaniem.

  • Przezbrojenie lekkie (light retrofit) – w trakcie przezbrajania instalacji na nowy czynnik zamienny, wymieniany jest poza czynnikiem także olej oraz filtr. Przy wymianie filtrów należy zastosować filtry tego samego typu, jak dotychczas używane. Należy dobrać filtr przystosowany do pracy z czynnikami typu HFC.
  • Przezbrojenie standardowe (standard retrofit) – dodatkowo poza czynnościami wykonywanymi w trakcie przezbrojenia uproszczonego wykonuje się dodatkową (drugą) wymianę oleju, po wstępnym okresie eksploatacji.
  • Przezbrojenie pełne (heavy retrofit) – instalacja jest płukana, zawory rozprężne są wymieniane, wymianie podlegają takŜe filtry oraz olej na POE. W takich przypadkach często także zaleca się wymianę sprężarki.
  • Przykładowo we wspomnianym materiale firmy Danfoss  zaznaczono, iż przezbrojenie w najprostszej formie czyli jako operacja zastąpienia czynnika (tzw. metoda drop-in) nie moż e być zastosowania do części instalacji chłodniczych. Wynika to m.in. z faktu ograniczonej mieszalności czynników zamiennych z grupy HFC z olejem mineralnym.
  • W materiale  zawarto informacje iż w zależności od typu instalacji oraz czynnika zamiennego w przypadku procedur zastąpienia czynnika (tzw. metoda drop-in) należy się liczyć z moziwością spadku wydajności nawet do 25%, w przypadku przezbrojenia lekkiego (light retrofit) nawet do 20%. Zaś w przypadku przezbrojenia pełnego (heavy retrofit) spadek nie powinien przekraczać 5%.
  • Ponadto firma Danfoss zaleca  praktycznie dla większości także czynników współpracujących z olejami mineralnymi (przeznaczonych do tzw. retrofitu uproszczonego) w momencie przezbrojenia instalacji użycie oleju POE.

Firma DuPont zawarła przykładowo w materiałach pt.: Retrofit Guidelines for DuPont™ ISCEON® MO29 (R-422D) Refrigerant; DuPont Technical Information ART-46  (dostępne m.in. w języku angielskim) następujące zastrzeżenia:

  • Przykładowo w części materiału opracowanego przez firmę DuPont  zamieszczono informację iż czynnik R422D moze być stosowany w układach chłodniczych z bezpośrednim odparowaniem zawierających zbiorniki po stronie niskiego ciśnienia pod warunkiem, Ŝe zostanie wykonana jednokrotna wymiana pierwotnie stosowanego oleju na syntetyczny olej poilestrowy (POE) o takiej samej lepkości jaką miał olej oryginalnie stosowany.
  • W innej części materiału zawarto informacje iż w przypadku instalacji klimatyzacji, w których powrót oleju stanowi potencjalny problem, jak w przypadku instalacji z oddzielaczem cieczy (akumulatorem) na rurociągu ssawnym pełniącym rolę zbiornika niskiego ciśnienia, w przypadkach tego typu zalecane jest zastąpienie całego lub części (ok. 30%) ładunku oleju w sprężarce olejem poliestrowym POE zalecanym przez producenta urządzenia.
  • Działać rozważnie (nie rutynowo) i wykonywać wszystkie zalecane procedury przy przezbrajaniu instalacji
  • Za każdym razem dokładnie przeprowadzić przygotowania i rozpoznanie instalacji.
  • Zawracać się do producentów urządzeń o informacje techniczne dot. procedur retrofitu ich sprzętu.
  • Zwracać się do producentów i dostawców zamiennych czynników ziębniczych o wytyczne dot. przezbrojenia dla danego przypadku.
  • Zabezpieczyć się na ile to możliwe w umowie na wykonanie operacji przezbrojenia tak aby zminimalizować ryzyko zawodowe związane z tego typu operacjami i ich potencjalnymi konsekwencjami (np. w przypadku istotnej zmiany wydajności instalacji)
  • Ubezpieczyć działalność na wypadek tzw. „błędów w sztuce”

Tags: , ,

Comments are closed.